Dekens en lakens

Slaapstoornissen komen veel voor bij mensen met de ziekte van Huntington. Bijna 90% ervaart slaapproblemen, zoals moeite met inslapen, vaak wakker worden, onrustige bewegingen tijdens de slaap en slaperigheid overdag. Oorzaken kunnen liggen in angst, somberheid, een verstoord slaap-waakritme of onwillekeurige bewegingen. Bij Huntington Expertisecentrum Topaz Overduin zijn enkele hulpmiddelen en technieken getest om het slaap-waakritme te verbeteren.

3D hoeslaken

Het 3D hoeslaken van Skincair heeft volgens de fabrikant drie eigenschappen: een gladde onderlaag, absorberende werking en een strakke pasvorm.

Onderzoek & bevindingen
In eind 2022 en begin 2023 is bij Topaz Overduin het hoeslaken getest bij mensen met de ziekte van Huntington. Daarbij is vooral gelet op mobiliteit en vochtregulatie.

Positief:

  • Cliënten die zelfstandig bewegen, ervaren meer gemak bij draaien en uit bed komen dankzij de gladde onderlaag.
  • Het laken blijft strak en glad, wat het comfort en de huidconditie bevordert.

    Negatief:
  • Bij cliënten die niet zelfstandig bewegen, leidt de gladde bovenzijde tot sneller onderuitzakken bij een verhoogde hoofdsteun.
  • De absorberende werking biedt onvoldoende ventilatie bij cliënten die in bed problemen hebben met vocht/transpireren
Ballendeken

Een ballendeken kan helpen bij slaapproblemen veroorzaakt door motorische of psychische onrust. De diepe, puntsgewijze druk geeft een gevoel van geborgenheid en helpt het lichaam te ontspannen. Dit maakt de deken geschikt voor o.a. cliënten met de ziekte van Huntington, ADHD, Korsakov, dementie of pijnklachten.

Werking:
De druk stimuleert de aanmaak van onder andere melatonine en serotonine, en verlaagt het stresshormoon cortisol. Dit bevordert rust en slaap.

Cliënten ervaren de deken als kalmerend. Bij nachtelijk ontwaken helpt de druk om weer sneller in slaap te vallen.

Voordelen:

  • Bevordert ontspanning en slaap
  • Geeft een veilig en geborgen gevoel

Nadelen:

  • Vrijheidsbeperkende interventie
Compressielaken

Het compressielaken is gemaakt van rekbaar lycra-materiaal en kan tweezijdig gebruikt worden. Een zijde gaat onder het matras, de andere over de cliënt. Het laken is te combineren met een verzwaringsdeken.

Werking
Het laken biedt rust en geborgenheid, zowel ’s nachts als overdag. Door het over het hele lichaam te plaatsen, wordt de druk gelijkmatig verdeeld, wat prettig kan zijn bij chorea. De constructie helpt voorkomen dat cliënten met hun benen over het bedhek komen.

Voordelen

  • Geschikt voor gebruik overdag én ’s nachts
  • Bevordert sneller inslapen door constante, ademende druk
  • Niet warm, dus comfortabel in gebruik
Slaapzak

Bij psychische of motorische onrust kan een gewone slaapzak worden ingezet. Het kan cliënten een gevoel van geborgenheid en veiligheid bieden, wat helpt bij ontspanning.

Werking
Bij chorea glijden dekens vaak van het bed, wat leidt tot kou en onrust. De slaapzak houdt de benen warm en kan daardoor bijdragen aan een rustiger nacht.

Voordelen

  • Snel inzetbaar
  • Bevordert rust en warmtebehoud

Nadelen

  • Slijtage aan de binnenkant door choreatische bewegingen

Ervaring van een cliënt
De slaapzak is ingezet bij een patiënt in de laatste fase van Huntington. In de winter werd de slaapzak als te warm ervaren, vooral in combinatie met een extra deken.

Verzwaringsdeken

Een verzwaringsdeken kan extra zwaar gemaakt worden met o.a. plastic ballen, polystyreen korrels en zand. De deken is verkrijgbaar in gewichten van 2 tot 15 kg. De aanbevolen zwaarte is 10–12% van het lichaamsgewicht. Hoe groter de afmeting, hoe zwaarder het deken.

Werking
De deken kan over het hele lichaam of alleen over de romp worden geplaatst. Bij volledige bedekking wordt de druk gelijkmatig verdeeld, wat prettig is bij chorea. De deken kan ook gecombineerd worden met een compressielaken.

Voordelen
• Verkrijgbaar in verschillende lengtes en gewichten
• Bevordert nachtrust en rustiger gedrag overdag
• Chorea lijkt af te nemen
• Combineerbaar met andere hulpmiddelen

Nadelen
• Lichaam moet wennen aan de druk
• Kan als vrijheidsbeperkend worden ervaren

Laatst bijgewerkt: februari 2026.